📖 Ilmiy ish

Dissertatsiya Tuzilmasi

3 bob, 9 bo'lim — interaktiv o'qish formati

3

Bob

9

Bo'lim

180+

Sahifa

📑 Mundarija

Kirish ........................................................ 3

I BOB. Aksiologik yondashuv va insonparvarlik nazariyasi .... 15

II BOB. Pedagogik eksperiment metodologiyasi ............... 58

III BOB. Tadqiqot natijalari va tahlil ..................... 102

Xulosa ....................................................... 152

Foydalanilgan adabiyotlar .................................... 160

Ilovalar ..................................................... 170

Aksiologiya fan sifatida XIX asrda mustaqil fanga aylandi. R.G. Lotse, V. Vindelband, G. Rikkert kabi faylasuflar tomonidan rivojlantirilib, qadriyatlar nazariyasi pedagogikaga tatbiq etildi. Aksiologik yondashuv talabalarni qadriyatlar tizimiga yo'naltirish orqali shaxsni kamol toptirishni ko'zda tutadi.
Insonparvarlik (gumanizm) - insonni oliy qadriyat deb tan olish, uning erkinligi, sha'ni va qadr-qimmatini hurmat qilishga asoslangan dunyoqarash tizimi. Pedagogikada insonparvarlik talabalarga nisbatan hurmat, sezgirlik va individual yondashuvni bildiradi.
Talabalar insonparvarligini rivojlantirish uchun nazariy asos sifatida L.S. Vygotsky, A.N. Leontev, D.B. Elkonin va boshqa olimlarning ta'limotlari ishlatildi. Shaxsga yo'naltirilgan ta'lim konsepsiyasi asosiy metodologik yo'nalish sifatida tanlandi.
Tadqiqotda kuzatish, so'rov, test, pedagogik eksperiment, statistik tahlil metodlari qo'llanildi. Diagnostika uchun M. Rokichning qadriyatlar yo'nalishlarini aniqlash metodikasi, I.B. Kotovaning insonparvarlik ko'rsatkichlari shkalasi ishlatildi.
Insonparvarlik darajasini o'lchash uchun 3 ta mezon belgilandi: kognitiv (bilim), emotsional (sezgi) va xulq-atvor (harakat) komponentlari. Har bir komponent 0-100 ball tizimida baholandi.
Tadqiqotda ishlab chiqilgan pedagogik model 3 bosqichdan iborat: 1) Motivatsion-maqsadli bosqich, 2) Mazmunli-faoliyatli bosqich, 3) Nazorat-baholash bosqichi. Har bir bosqichda aksiologik yondashuvga asoslangan maxsus metodlar qo'llaniladi.
Eksperimental guruhda insonparvarlik darajasi 43%dan 78%ga oshdi (o'sish: 35 foiz ball). Nazorat guruhida esa 42%dan 53%ga ko'tarildi (o'sish: 11 foiz ball). Farq statistik jihatdan muhim (p<0.05).
Wilcoxon ishora rangi testi va Student t-testi yordamida olingan natijalar tahlil qilindi. Eksperimental guruh o'quvchilarining insonparvarlik darajasi nazorat guruhiga nisbatan sezilarli darajada yuqori ekanligi tasdiqlandi (t=4.82, df=58, p=0.001).
Aksiologik yondashuvga asoslangan pedagogik model talabalar insonparvarligini rivojlantirishda samarali ekanligini isbotladi. O'quv jarayoniga aksiologik va dialogik metodlarni kiritish, qadriyatlarga asoslangan ta'lim muhitini yaratish tavsiya etiladi.

📚 Asosiy adabiyotlar

1. Vygotsky L.S. Pedagogicheskaya psixologiya. — Moskva: Pedagogika, 1991.
2. Maslow A. Motivatsiya va shaxs. — Toshkent: O'qituvchi, 2002.
3. Rogers K. Insonparvarlik psixologiyasi asoslari. — Sankt-Peterburg, 1994.
4. Karimov I.A. Yuksak ma'naviyat — yengilmas kuch. — Toshkent: Ma'naviyat, 2008.
5. Hasanboyev J. va boshqalar. Pedagogika. — Toshkent: Fan, 2015.
6. Tolipov O'., Usmonboeva M. Pedagogik texnologiyalar. — Toshkent: Fan, 2006.
7. Rokeach M. The Nature of Human Values. — New York: Free Press, 1973.
8. Dilnoza Xasanova. Aksiologik yondashuv va ta'lim. — Toshkent: 2019.